Hội bảo tồn di sản Nôm (VNPF)

trao giải thưởng thường niên Balaban năm 2011

Thừa Thiên Huế ngày 16/10/2011. Hôm nay lúc 9 giờ sáng tại Trung tâm công nghệ thông tin Thừa Thiên Huế (số 6, Lê Lợi, tỉnh Thừa Thiên Huế, thành phố Huế) – Hội bảo tồn di sản chữ Nôm đã trao giải thưởng thường niên Balaban cho ông Phan Anh Dũng nhằm tôn vinh những đóng góp của ông thông qua những công trình nghiên cứu của mình với Huesoft và việc sáng tạo ra gói phần mềm Việt Hán Nôm giúp nhập các chữ kí tự Nôm trên máy tính – một phương pháp cực kì quan trọng mang chữ cổ trở lại với thời kì hiện đại. Không chỉ vậy, Phan Anh Dũng còn là người có đóng góp lớn lao trong việc phát triển từ điển tra cứu trực tuyến Hán-Nôm-Việt trên trang www.hannom.huesoft.com.vn và Từ điển Hán - Nôm trên PDA HS-PDADict (phần mềm từ điển có tính chuyên ngành cao, hỗ trợ nhiều thiết bị đầu cuối) cùng với việc phát triển hệ thống phần mềm và trang web hỗ trợ chữ Thái và Chàm (ngôn ngữ của dân tộc ít người Việt Nam) bao gồm bàn phím, phông chữ, trang mạng và từ điển điện tử.

Đồng thời Hội bảo tồn di sản chữ Nôm còn trao

1. Cách chọn ngày cưới...!

Dựa vào kết quả của một công trình nghiên cứu công phu về lịch và lịch Việt Nam của giáo sư Hoàng Xuân Hãn, chúng ta biết được trước năm 1945 tại Việt Nam dùng lịch nào và lịch đó khác với lịch Trung Quốc ở những giai đoạn nào.

1. Thời Bắc thuộc: Lịch Trung Quốc được sử dụng tại Việt Nam.

2.Từ nhà Ngô đến đầu nhà Lý (khoảng 939-1078): Có lẽ các vương triều đầu tiên của nước Việt Nam độc lập vẫn dùng lịch Tàu.

3. Nhà Lý và nhà Trần (1080-1300): Việt Nam tự tính lịch riêng (theo một phép lịch thời nhà Tống bên Trung Quốc). Có nhiều điểm khác biệt giữa lịch ta và lịch Trung Quốc trong giai đoạn này. Đáng tiếc là không có đủ tài liệu lịch sử để phục hồi lịch này.

4. Nhà Trần, Hồ và Lê (1306-1644): Thời kỳ này Việt Nam sử dụng lịch giống như lịch nhà Nguyên và Minh dùng tại Trung Quốc (có thể người Việt đã học được phép lịch Thụ Thời khi đi sứ nhà Nguyên khoảng 1300 và sau đó có thể tự tính lịch). Ngay cả trong thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh (1627 trở đi), các chúa Nguyễn ở miền Nam vẫn dùng lịch giống nhà Lê-Trịnh. Năn 1384 nhà Minh ở Trung Quốc đổi tên lịch Thụ Thời thành Đại Thống nhưng vẫn giữ nguyên cách tính. Cho đến hết đời Minh (1644) lịch ta và lịch Tàu không khác nhau.

5. Từ thời Trịnh-Nguyễn phân tranh đến đầu nhà Nguyễn (1645-1812): Việt Nam dùng lịch riêng, tính theo phép lịch

Từ điển Nhật dụng thường đàm  của Phạm Đình Hổ (1768-1839), là bộ tự điển song ngữ Hán -Việt nhỏ, giải thích chữ Hán bằng chữ Nôm, xếp theo 32 môn loại như: Thiên văn, Luân tự, Nho giáo, Đạo giáo, Thích giáo, Thân thể, Thất ốc, Tác dụng, Thực phẩm, Quả thưởng, Đại dụng, Trướng dụng,  Du hí, Tật bệnh, Cầm thú, Trùng loại v.v... Các từ ngữ tuy không nhiều, nhưng có thể nói là tạm đủ để đọc biết các chữ thông thường. Đó cũng là một tài liệu mà chúng ta có thể dùng so sánh để thấy những chỗ khác biệt trong cách chú và giải nghĩa chữ Hán bằng chữ Nôm.

Từ điển song ngữ Nhật dụng thường đàm hiện đang lưu giữ tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, mang kí hiệu R.1726, được khắc in năm Tự Đức thứ 4 (1851), do nhà in Đồng Văn Trai tàng bản. Ngoài trang bìa và bài tựa, sách gồm 52 tờ khắc in trên dấy dó. Nội dung được chia làm 32 môn loại, mỗi môn loại chia thành nhiều mục từ khác nhau; mỗi mục từ được chia làm 2 phần là chữ Hán và giải thích nghĩa bằng chữ Nôm:天 Thiên: 羅𡗶là trời; Nhật 日:羅𩈘𡗶  là mặt trời …

Theo như thống kê của các nhà nghiên cứu, Từ Hán Việt trong tiếng Việt chiếm khoảng 70 %. Do đó việc học tập và hiểu biết cặn kẽ từ Hán Việt đối với học sinh, sinh viên và những người ngoại quốc học tiếng Việt là rất cần thiết. Hiện nay, ở Việt Nam ngoài một số cơ

Hà Nội ngày 21/10/2010. Tại Trung tâm Hội nghị Báo chí (59A Lý Thái Tổ & 12 Lý Đạo Thành) - Hội bảo tồn di sản Nôm (VNPF) đã trao giải thưởng thường niên Balaban cho hai nhà nghiên cứu: Phó Giáo sư - Tiến sĩ Đào Thái Tôn và nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu Nguyễn Quảng Tuân nhằm tôn vinh những đóng góp to lớn của họ trong công cuộc nghiên cứu và bảo tồn di sản văn hoá chữ Nôm, và đồng thời trao học bổng nghiên cứu chữ Nôm cho ông Nguyễn Tuấn Cường nhằm thúc đẩy việc nghiên cứu học tập chữ Nôm trong thanh niên.

Đào Thái Tôn sinh ngày 14 tháng 9 năm 1943 tại Hà Nội là một nhà nghiên cứu về Truyện Kiều, thơ Hồ Xuân Hương và Hán Nôm nổi tiếng tại Việt Nam. Ông đã học qua chuyên ngành Hán Nôm từ năm 1965-1972 sau đó lại công tác tại Viện Hán Nôm cho đến tháng 10/2008. Tháng 7 năm 1977 ông đã bảo vệ thành công luận văn Tiến sĩ về “Nghiên cứu văn bản Lưu Hương Ký của Hồ Xuân Hương” do Giáo sư Cao Xuân Huy hướng dẫn. Sau đó, ông tiếp tục bảo vệ thành công luận án Phó giáo sư về tiểu sử, tác phẩm của nhà thơ Hồ Xuân Hương vào tháng 9 năm 2002.

Nguyễn Quảng Tuân (sinh ngày 11 tháng 6 năm 1925), là một nhà văn, nhà thơ và nhà nghiên cứu miền Nam Việt Nam. Ông sinh ra tại làng Yên Mẫn, huyện Võ Giàng (nay thuộc huyện Quế Võ), tỉnh Bắc Ninh, miền