Danh sách Trạng Nguyên Việt Nam
| Tên: | Mạc Đĩnh Chi |
| 莫挺之 | |
| Tên thật: | Có tên tự , tên chữ là Tiết Phu 節夫 |
| Năm sinh: | 1272 |
| Năm mất: | 1346 |
| Bằng cấp: | Đỗ Trạng nguyên khoa Giáp Thìn |
| Ngày: | Hưng Long thứ 12 (1304), đời Trần Anh Tông |
| Quê quán: | Người ở Chí Linh thuộc Sách Giang (Nay là thôn Lũng Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, Hải Dương) |
| Chức vụ: | Làm quan đến Tả bộc xạ ( tức Thượng thư ) |
| Mô tả cuộc đời: | Khi Mạc Ðĩnh Chi sinh ra, tướng mạo vô cùng xấu xí: lùn, đen, mồm rộng, mũi tẹt, trán dô. Người làng thường bảo đó là con tinh khỉ nghiệm vào. Nhưng ông lại rất thông minh, ngay từ nhỏ đã nổi tiếng thần đồng. Ðời Trần Anh Tông, niên hiệu Hưng Long thứ 12 (1304), ông đi thi, văn bài làm trội hơn mọi người nhưng vì mắt mũi xấu xí nên nhà vua không muốn cho ông đỗ. Ông bèn dâng bài phú" Ngọc tỉnh lên "( Hoa sen trong giếng ngọc) để nói lên cái phẩm giá thanh cao của mình. Làm quan đến Tả bộc xạ ( tức Thượng thư ), đi sứ nhà nguyên 2 lần. Thân hình xấu xí, tính giản dị thanh liêm, minh mẫn , đối đáp nhanh . Khi vào thi Đình, vua thấy ông quái dị , tỏ ý không hài lòng. Ông liền làm bài " Ngọc tỉnh liên phú " ( bài phú hoa sen trong giếng ngọc ) để tỏ chí mình. " Ngọc tỉnh liên phú ", thơ và câu đối cuả ông vẫn còn truyền tới ngày nay trong sách "Việt âm thi tập" và " Toàn Việt thi lục ". Tháng 3. Mở khoa thi Thái học sinh. Phép thi: Trước hết cho ám tả truyện Mục thiên tử và thiên Y quốc để rũ bớt những kẻ học kém; thứ hai thi kinh nghi, kinh nghĩa và thơ phú; thứ ba thi chiếu, chế, biểu; sau cùng thi một bài bài văn sách, để định thứ tự đỗ cao, đỗ thấp. Khoa này lấy đỗ thái học sinh 44 người; ba người đỗ đầu được từ cửa Phượng Thành ra đi du lịch phố xá ba ngày. Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi ban cho Thái học sinh hỏa dũng thủ, sung chức Nội thư gia; bảng nhỡn Bùi Mộ ban cho mạo sam Chi hậu bạ thư và được sung chức Nội lệnh thư gia; thám hoa Trương Phóng ban cho mũ quyền miện hiệu thư và được sung chức Nhị tư. Còn từ hoàng giáp Nguyễn Trung Ngạn trở xuống đều được bổ quan chức, tùy theo thứ tự đỗ cao hay thấp. Ông được cử giữ việc coi sóc thư khố của nhà vua, rồi chức Tả bộc xạ (Thượng thư)... Đặc biệt hai lần đi sứ Trung Quốc, ông đã dùng tài năng và phẩm chất thông minh của mình khiến người nước ngoài phải khâm phục. Lời chua - Truyện Mục thiên tử: Sách đào được ở một ngôi mộ thuộc huyện Cấp, sách này do Tuân Húc nhà Tấn hiệu đính và Quách Phác chú thích. Y quốc thiên: Chưa rõ lai lịch và nội dung thế nào. Kinh nghi: Hỏi những nghĩa có nghi ngờ trong năm kinh, cách thức hành văn theo như cổ văn. Thơ: Theo thể thơ ngũ ngôn trường thiên. Phú: Dùng thể phú tám vần. Mạc Đĩnh Chi: Người ở Chí Linh thuộc Sách Giang. Bùi Mộ: Người ở Thanh Oai thuộc Sơn Nam. Trương Phóng: Người Thanh Hóa. Nguyễn Trung Ngạn: Người Thiên Thi thuộc Khoái Châu. Đăng Dung là người xã Cao Đôi, huyện Bình Hà (tức là xã Long Động, huyện Chí Linh), tiên tổ Đăng Dung là Mạc Đĩnh Chi, Trạng nguyên triều Trần, làm quan đến Tả bộc xạ. Đĩnh Chi sinh ra Cao, Cao sinh ra Thuý , Thuý sinh ra Tung, dời sang ở xã Lan Khê, huyện Thanh Hà rồi sinh ra Bình, Bình lại dời sang xã Cổ Trai, huyện Nghi Dương... [Trích dẫn] |